Jak wygląda terapia ADHD u dzieci i młodzieży?

Diagnoza ADHD to początek, a nie koniec drogi

Usłyszenie diagnozy ADHD jest dla wielu rodzin ważnym momentem. Często przynosi ulgę, ponieważ pozwala lepiej zrozumieć trudności dziecka i spojrzeć na nie z nowej perspektywy. Jednocześnie pojawia się wiele pytań i wątpliwości. Co zrobić dalej? Czy psychoterapia jest potrzebna? Jak wygląda proces terapii? Czy moje dziecko nauczy się lepiej radzić z codziennymi wyzwaniami? Jak postępować z dzieckiem z ADHD? To naturalne pytania.

Diagnoza nie jest jednak końcem drogi. Dla wielu rodzin jest dopiero początkiem poszukiwania sposobów, które pomogą dziecku lepiej funkcjonować w domu, szkole i w relacjach z innymi. Psychoterapia nie ma na celu „wyleczenia” ADHD ani zmiany tego, kim dziecko jest. ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, dlatego terapia nie usuwa jego przyczyn. Jej celem jest wspieranie dziecka w lepszym rozumieniu własnego sposobu funkcjonowania i radzenia sobie z pojawiającymi się trudnościami.

Równie ważnym elementem procesu terapeutycznego jest współpraca z rodzicami. To właśnie oni towarzyszą dziecku na co dzień i mają największy wpływ na to, czy umiejętności rozwijane podczas terapii będą stopniowo pojawiać się również w codziennym życiu. Dlatego psychoterapia obejmuje także wspieranie rodziców w lepszym zrozumieniu jego potrzeb oraz poszukiwaniu skutecznych sposobów reagowania na wyzwania.

Dlaczego dzieci i młodzież z ADHD trafiają na psychoterapię?

Rodzice rzadko zgłaszają się do psychoterapeuty wyłącznie dlatego, że ich dziecko otrzymało diagnozę ADHD. Najczęściej impulsem do poszukiwania pomocy są codzienne trudności, które z czasem zaczynają wpływać na funkcjonowanie całej rodziny. Ich nasilenie decyduje o zasadności psychoterapii u dziecka.
Młody człowiek może doświadczać częstych konfliktów z rówieśnikami, trudności w kontrolowaniu emocji, gwałtownych wybuchów złości lub silnej frustracji. Nie zawsze wie, dlaczego reaguje inaczej, niż inne dzieci. Trudno mu również zrozumieć, skąd biorą się impulsywne reakcje lub dlaczego doprowadzenie rozpoczętego zadania do końca wymaga od niego tak dużego wysiłku. W efekcie może zacząć myśleć o sobie jako o kimś „gorszym”, „niegrzecznym” czy „leniwym”, ponieważ właśnie takie komunikaty często słyszy od otoczenia lub z czasem sam zaczyna dochodzić do takich wniosków. W rzeczywistości trudności te wynikają z odmiennego funkcjonowania układu nerwowego, a nie z braku motywacji czy złej woli.

Rodzice trafiają do gabinetu z bardzo różnymi doświadczeniami. Wielu z nich jest zmęczonych kolejnymi konfliktami i ma poczucie, że dotychczasowe sposoby przestały działać. Pojawia się bezradność i frustracja. Rodzice często pytają:

• Jak reagować na wybuch złości?
• Jak wspierać dziecko w organizacji nauki?
• Jak pomóc mu budować relacje z rówieśnikami?

W psychoterapii chodzi przede wszystkim o zrozumienie, z czego wynikają trudności dziecka oraz wspólne wypracowanie sposobów, które będą skuteczne właśnie dla tej rodziny.

Jak wygląda terapia dziecka z ADHD?

Początek psychoterapii to przede wszystkim czas poznawania dziecka i jego rodziny. Pierwsza wizyta rozpoczyna się wspólną rozmową z rodzicami i dzieckiem, podczas której psychoterapeuta stara się zrozumieć, z jakimi trudnościami mierzy się rodzina, co skłoniło ją do zgłoszenia się na terapię oraz jakie są jej oczekiwania. Jeśli dziecko przeszło wcześniej diagnozę psychologiczną lub psychiatryczną, terapeuta uwzględnia również jej wyniki oraz zalecenia innych specjalistów.

Jednocześnie pierwsza wizyta nie polega wyłącznie na zbieraniu informacji. Równie ważne jest budowanie relacji z dzieckiem, dla którego gabinet psychoterapeuty może być zupełnie nowym miejscem. Dlatego ważne jest, aby mogło poczuć się bezpiecznie i swobodnie. Psychoterapeuta poznaje dziecko nie tylko poprzez rozmowę, ale również poprzez wspólną aktywność. W przypadku młodszego dziecka może to być gra, zabawa lub rysowanie, które ułatwiają nawiązanie kontaktu i pozwalają terapeucie lepiej zrozumieć sposób funkcjonowania dziecka.

Dziecko nie przychodzi do gabinetu po to, aby usłyszeć, co robi źle. Przychodzi po to, aby zostać zrozumianym. Dopiero kiedy poczuje się bezpiecznie i zaufa psychoterapeucie, możliwe staje się wspólne poszukiwanie rozwiązań i rozwijanie nowych umiejętności. Dlatego tempo pracy jest zawsze dostosowywane do jego wieku i potrzeb.

Co dzieje się podczas kolejnych sesji terapeutycznych?

Kolejne sesje opierają się przede wszystkim na wspólnym przyglądaniu się codziennym sytuacjom, z którymi dziecko mierzy się w domu, szkole czy w relacjach z rówieśnikami. Psychoterapeuta wspólnie z dzieckiem zastanawia się, co wydarzyło się przed daną sytuacją, jakie emocje się pojawiły, jakie potrzeby mogły kryć się za jego zachowaniem oraz dlaczego zareagowało ono właśnie w taki sposób. Takie spojrzenie pomaga dziecku lepiej rozumieć własne reakcje i stopniowo budować większą świadomość siebie.

Celem nie jest wyłącznie odpowiedź na pytanie: „Co zrobiłeś?”.
Równie ważne staje się wspólne szukanie odpowiedzi na pytania:

• „Co wtedy czułeś?”,
• „Czego potrzebowałeś?” oraz
• „Co możesz zrobić następnym razem?”.

W zależności od wieku dziecka psychoterapeuta dobiera metody pracy do jego potrzeb i możliwości. Mogą to być ćwiczenia pomagające rozpoznawać i nazywać emocje, odgrywanie scenek przedstawiających trudne sytuacje społeczne czy wspólne poszukiwanie skuteczniejszych sposobów komunikowania swoich potrzeb, rozwiązywania konfliktów oraz stawiania i szanowania granic. Gabinet psychoterapeuty staje się miejscem, w którym dziecko może bezpiecznie próbować nowych sposobów reagowania, popełniać błędy i stopniowo przenosić zdobyte umiejętności do codziennego życia.

Jakie są cele psychoterapii ADHD?

Psychoterapia dzieci i młodzieży z ADHD koncentruje się na wspieraniu dziecka w rozwijaniu umiejętności, które ułatwią mu codzienne funkcjonowanie. Nie zmienia tego, kim dziecko jest. Pomaga mu lepiej rozumieć siebie, rozwijać umiejętności potrzebne w codziennym życiu i odnajdywać własne sposoby radzenia sobie z trudnościami.

Zrozumienie siebie

Jednym z pierwszych celów terapii jest lepsze zrozumienie siebie. Dziecko stopniowo uczy się rozpoznawać, jak ADHD wpływa na jego emocje, zachowanie i sposób reagowania. Z czasem zaczyna zauważać, że niepowodzenia i trudne sytuacje nie świadczą o tym, jakim jest człowiekiem. Uczy się patrzeć na swoje doświadczenia z większym zrozumieniem oraz szukać sposobów radzenia sobie zamiast obwiniać siebie.

Radzenie sobie z emocjami

Równie ważnym elementem terapii jest rozwijanie umiejętności radzenia sobie z emocjami. W terapii dziecko uczy się zauważać, co dzieje się z nim w trudnych sytuacjach, rozpoznawać pierwsze sygnały narastającej złości, frustracji czy smutku. Poznaje również sposoby, które pomagają lepiej radzić sobie z silnymi emocjami i reagować z większą świadomością.

Budowanie wspierających relacji

W miarę postępów terapii dziecko uczy się budować bardziej satysfakcjonujące relacje z innymi ludźmi. Podczas spotkań ćwiczy komunikowanie swoich potrzeb, rozwiązywanie konfliktów oraz stawianie i szanowanie granic. Dzięki temu łatwiej odnajduje się w grupie rówieśniczej.

Rozwój funkcji wykonawczych

W zależności od potrzeb terapia może obejmować także rozwijanie umiejętności planowania, organizacji oraz poszukiwania strategii ułatwiających codzienne funkcjonowanie. Nie chodzi jednak o to, aby dziecko nauczyło się wykonywać wszystko perfekcyjnie, lecz by stopniowo znajdowało rozwiązania, które będą skuteczne właśnie dla niego.

Zwiększenie poczucia sprawczości

Ostatecznym celem psychoterapii ADHD jest zwiększenie poczucia kontroli nad własnym działaniem. W efekcie dziecko nie tylko lepiej może zrozumieć swoje trudności, ale również mieć świadomość tego, że ma wpływ na to, jak sobie z nimi radzić.

Opracowała: Weronika Drabent – certyfikowana psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (nr 2214).

Bibliografia:
Karcz-Czajkowska, A. (2025). ADHD. Poradnik dla rodziców. Jak lepiej rozumieć i wspierać swoje wyjątkowe dziecko. Warszawa: Wydawnictwo Mamania.
Kołakowski, A., Wolańczyk, T., Pisula, A., Skotnicka, M., Bryńska, A. (2006). ADHD. Zespół nadpobudliwości psychoruchowej. Przewodnik dla rodziców i wychowawców. Gdańsk: GWP.
Young, G., Bramham, J. (2013). Psychoterapia poznawczo-behawioralna ADHD nastolatków i dorosłych. Warszawa: PWN.

Autor

Weronika Drabent

certyfikowana psychoterapeutka poznawczo-behawioralna PTTPB nr. 2214

Certyfikowana psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (nr certyfikatu 2214) oraz psycholożka. Praca kliniczna umożliwiła mi konsultacje psychologiczne oraz diagnostyczne na oddziałach psychiatrii dorosłych, dzieci, neurologii czy w przyszpitalnych zakładach opiekuńczo-leczniczych. Zajmowałam się diagnozą, psychoedukacją i pomocą psychologiczną, prowadziłam terapię indywidualną oraz grupową dzieci i młodzieży. W pracy terapeutycznej zależy mi, aby spotkania były przestrzenią bezpieczeństwa i akceptacji, gdzie można uważnie przyjrzeć się swoim doświadczeniom i odnaleźć w nich znaczenie. Wierzę, że każdy człowiek ma w sobie zasoby, które pomagają mu poradzić sobie nawet z trudnymi doświadczeniami. W relacji terapeutycznej kieruję się autentycznością, otwartością i empatią – bo to one tworzą fundament zmiany i rozwoju.

Strona autora