Fobie – rodzaje i sposoby leczenia

Fobie – rodzaje i sposoby leczenia

Fobia to zaburzenie lękowe, którego nie można utożsamiać ze zwykłym, uzasadnionym strachem, występującym w sytuacjach zagrożenia. W artykule poruszamy kwestię fobii jako zaburzenia psychicznego, przybliżamy najczęściej występujące rodzaje fobii, możliwe przyczyny jej rozwoju, a także metody leczenia fobii.

Co to fobia?

Fobia, a właściwie zaburzenia lękowe w postaci fobii, to zaburzenie psychiczne, które objawia się odczuwaniem silnego strachu przed określonym czynnikiem, np. zjawiskiem, obiektem czy zwierzęciem. Reakcja lękowa w przypadku osób cierpiących na fobię jest nieproporcjonalna do rzeczywistego zagrożenia. Głównym objawem fobii jest silny, irracjonalny, a niekiedy nawet paraliżujący lęk. Różnica między fobią a zwykłym strachem polega na tym, że w przypadku fobii osoba, która staje w obliczu czynniki fobicznego, może całkowicie utracić panowanie nad swoim ciałem.

Każda fobia stanowi trudność, która może realnie wpływać na jakość życia i powodować problemy w funkcjonowaniu w życiu społecznym lub rodzinnym.

Czy fobia to choroba?

Tak, fobia nie jest zwykłym strachem, ale zaburzeniem lękowym, które charakteryzuje się nieuzasadnionym strachem przed określonym obiektem lub zdarzeniem. W fachowej terminologii w stosunku do fobii częściej stosuje się właśnie określenie „zaburzenia psychicznego” niż stricte „choroby”.

Najczęstsze rodzaje fobii

Najczęściej występujące rodzaje fobii, z którymi mierzą się osoby z zaburzeniami, prezentujemy w poniższej tabeli wraz z krótkim opisem źródła lęku.

Objawy fobii

Podstawową reakcją organizmu na fobię jest mechanizm “walcz lub uciekaj”. Polega on na uruchomieniu biologicznego alarmu, który może obezwładnić organizm na poziomie fizycznym, psychicznym i behawioralnym. Objawy fobii mogą mieć charakter fizyczny i psychiczny.

Psychiczne objawy fobii

Psychczne objawy fobii mogą nieść bardzo daleko idący skutki dla samopoczucia, funkcjonowaia w społeczeństwie oraz zdrowia psychicznego. U osób cierpiących na zaburzenia lękowe w postaci fobii mogą wystąpić takie objawy, jak:

• lęk oczekujący – przyjmuje formę paraliżującego strachu przed potencjalnym kontaktem ze źródłem fobii;


• obawa przed utratą kontroli – osoby cierpiące na fobie mogą w kontakcie z bodźcem fobicznym tracić kontrolę nad swoim zachowaniem oraz reakcjami ciała, co może prowadzić przykrych sytuacji w relacji z innymi ludźmi, np. upokorzenia;


• natrętne myśli – osobom z zaburzeniami lękowymi w postaci fobii trudno jest oderwać myśli od źródła lęku;


• przymus unikania – mogą pojawić takie zachowania, jak notoryczne zmiany planów i ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu, których celem jest uniknięcie styczności z bodźcem fobicznym;


• depersonalizacji i derealizacja – podczas ataku silnego lęku osoby z fobiami mogą mieć poczucie odłączenia od własnego ciała, a nawet poczucie snu;


• wizje katastroficzne – polegają na występowaniu głębokiego przekonania, że wydarzy się coś strasznego.

Fizyczne objawy fobii

Fizyczne objawy fobii mogą być bardzo intensywnymi reakcjami organizmu, które pogłębiają poczucie lęku. Należą do nich np.:

• przyspieszenie tętna i skoki ciśnienia krwi;


• przyspieszenie i spłycenie oddechu, które mogą skutkować dusznościami i uciskiem w klatce piersiowej;


• silne napięcie mięśniowe, skutkujące drżeniem, drętwieniem i mrowieniem;


• trudności trawienne, nudności;


• suchość w ustach;


• uczucie słabości, zawroty głowy i mroczki przed oczami.

Przyczyny fobii

Fobia jest trudnością o wysokim stopniu złożoności, a jej przyczyny mogą mieć różne podłoże. Stąd też rozpatrywana jest jako trudność o charakterze biopsychospołecznym. Fobie mogą mieć podłoże biologiczne, psychologiczne i środowiskowe.

Jak leczyć fobię?

Pierwszym etapem w leczeniu fobii musi być ekspercka diagnoza. Wywiad w kierunku rozpoznania fobii może przeprowadzić psycholog podczas konsultacji. Ostateczna diagnoza należy jednak do lekarza psychiatry. Dobór metod leczenia fobii powinien zawsze być podyktowany indywidualnymi potrzebami i preferencjami pacjenta.

Terapia poznawczo-behawioralna w leczeniu fobii

W leczeniu fobii często stosuje się psychoterapię w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT). Jest to jedna z najczęściej rekomendowanych metod, która daje osobom cierpiącym na fobie narzędzia do tego, aby skutecznie identyfikowały i modyfikowały swoje myśli.

Wskutek stopniowej ekspozycji na bodźce, które wywołują lęk, pacjenci uczą się panowania nad swoimi reakcjami.

Metody oswajania fobii

W ramach terapii poznawczo-behawioralnej, stosowanej w przypadku fobii, terapeuci mogą korzystać z różnorodnych metod oswajania fobii.

• Systematyczna desensytyzacja – opiera się na stopniowym konfrontowaniu pacjenta z bodźcem lub sytuacją wywołującą lęk. Celem jest stopniowe zmniejszenie reakcji lękowej oraz ograniczenie zachowań związanych z unikaniem. Zanim rozpocznie się ekspozycję, terapeuta uczy pacjenta sposobów radzenia sobie z napięciem i lękiem.


• Modelowanie – metoda polega na obserwowaniu przez pacjenta innej osoby, która bez nadmiernego lęku podejmuje działania związane z przedmiotem lub sytuacją wywołującą fobię. Obserwowany sposób zachowania może stanowić dla pacjenta przykład, który następnie ułatwia mu samodzielne podejmowanie podobnych aktywności.


• Zanurzenie (ekspozycja intensywna) – zakłada bezpośrednią lub wyobrażeniową konfrontację z bodźcem wywołującym lęk. Może to być np. kontakt z rzeczywistym obiektem, którego pacjent się obawia, albo wyobrażanie sobie jego obecności. Celem jest osłabienie lęku poprzez doświadczenie, że kontakt z obiektem lub sytuacją nie prowadzi do oczekiwanych negatywnych konsekwencji.

Wsparcie farmakologiczne w leczeniu fobii

Leczenie fobii może wymagać zastosowania leków o działaniu przeciwlękowych. Włączenie leków do terapii fobii wymaga konsultacji z lekarzem psychiatrą, który może przepisać pacjentowi stosowne środki.

W leczeniu fobii stosuje się:

• benzodiazepiny (stosowane doraźnie);


• beta-adrenolityki (stosowane w leczeniu lęku scenicznego);


• Buspiron (lek o długotrwałym wpływie przeciwlękowym);


• leki z grupy selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI);


• selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI),


• trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TDPL);


• odwracalne inhibitory MAO.

Ile trwa leczenie fobii?

Leczenie zaburzeń lękowych w postaci fobii ma charakter długotrwały. Całkowita długość terapii zależy od rodzaju fobii, skuteczności metod oswajania fobii czy konieczności wdrożenia farmakoterapii. W przypadku stosowania leków trzeba liczyć się z ryzykiem skutków ubocznych i powikłań.

Leczenie fobii w Ośrodku Dobrej Terapii we Wrocławiu

W Ośrodku Dobrej Terapii we Wrocławiu możesz skorzystać ze wsparcia psychologów i psychoterapeutów, którzy pracują w nurcie poznawczo-behawioralnym. W przypadku fobii możesz skonsultować się z psychologiem, a po uzyskaniu diagnozy rozpocząć psychoterapię z wykorzystaniem rekomendowanych technik oswajania fobii.

Źródła:

• https://www.gov.pl/attachment/6751720c-99aa-445d-9d04-98d6007cc222?utm_source=chatgpt.com


• https://zpe.gov.pl/a/zaburzenia-lekowe-w-postaci-fobii/D7NM2TNGZ?prevProjects=PLA7UJTSO&utm_source=chatgpt.com


• https://pacjent.gov.pl/psychoterapia?utm_source=chatgpt.com


• https://osrodekdobrejterapii.pl/specjalizacja/terapia-zaburzen-lekowych


• https://gemini.pl/poradnik/zdrowie-psychiczne/choroby-i-zaburzenia-psychiczne/fobie/


• https://pokonajlek.pl/fobia/

Autor

Pawel